1.Biografia Weroniki Sherborne

Weronika Sherborne (28.07.1922-18.09.1990) z wykształcenia była nauczycielką wychowania fizycznego i fizjoterapeutką. Studiowała w Bedford College of Physical Education (Kolegium Wychowania Fizycznego w Bedford) w latach 1940-1943. Dalszy rok (1943-1944) spędziła w Art of Movement Studio (Studium Sztuki Ruchu) w Manchester, noszącym obecnie nazwę Laban Centre for Movement and Dance (Centrum Ruchu i Tańca im. Labana). Znalazła się tam pod wpływem twórczości Rudolfa Labana, jego pracy i systemu nauczania. Znajomość ta wywarła decydujący wpływ na życie i twórczość W. Sherborne. W tym okresie R. Laban osiedlił się w Wielkiej Brytanii, z dala od prześladowań politycznych, i zaczął rozwijać i wcielać w życie swoją „filozofię ruchu”. Znajomość W. Sherborne (studentki) i R. Labana (nauczyciela) przerodziła się z czasem w przyjaźń i wieloletnią współpracę. R. Laban zaprosił ją do udziału w przygotowaniu książki Modern Educational Dance (Współczesny kształcący taniec) oraz do pracy w kierowanym przez niego ośrodku. W. Sherborne zdecydowała się jednak pracować jako nauczycielka wychowania fizycznego i tańca. Podczas nauczania na specjalistycznych kursach w Dartington Hali zetknęła się z zespołem pracowników Withymead Rehabilitation Centre (Centrum Rehabilitacji Withymead) w Exeter. Podjęła wówczas pracę jako terapeuta ruchu, wykorzystując swoje zdolności i wiedzę w zakresie obserwowania ruchu i uczenia ruchu pacjentów z zaburzeniami nerwicowymi.

Przełomowym momentem w jej działalności profesjonalnej był udział w kursie zorganizowanym w Bristolu (w latach 50-ych) przez Krajowe Towarzystwo Higieny Psychicznej dla osób, które chciały pracować z dziećmi upośledzonymi umysłowo. Zetknięcie się z problematyką upośledzenia umysłowego spowodowało, że W. Sherborne zaczęła rozwijać własną metodę oddziaływania na dzieci upośledzone umysłowo oraz kształcić nauczycieli w tym zakresie. Od lat 70-ych aż do momentu przejścia na emeryturę w 1985 r. wykładała na Politechnice w Bristolu, w kolegiach przygotowujących nauczycieli pracujących z osobami upośledzonymi umysłowo (zarówno z dziećmi, jak i z dorosłymi).

Weronika Sherborne poświęciła ponad 30 lat swego życia na kształcenie nauczycieli, których przygotowywała do pomagania dzieciom o nie prawidłowym rozwoju i specjalnych potrzebach edukacyjnych. W tym celu wielokrotnie wyjeżdżała za granicę: do Norwegii, Belgii, Stanów Zjednoczonych, a także do Polski, którą odwiedziła kilka razy. Wielu nauczycieli z całego świata przyjeżdżało do niej, by obserwować jej pracę i uczyć się warsztatu. Wykształciła wielu uczniów. W. Sherborne jest współautorką kilku książek i wielu artykułów poświęconych wychowaniu i terapii dzieci z zaburzeniami rozwoju. Niektóre z jej publikacji ukazały się w Polsce (por. Bibliografia). Przy jej udziale powstała część filmów stanowiących instruktaż do praktycznego prowadzenia zajęć (por. aneks I). Podręcznik do swojej metody pt. Developmental Movement for Children (Ruch Rozwijający dla dzieci) przygotowała będąc na emeryturze.

Idea współdziałania osób pracujących metodą Ruchu Rozwijającego- międzynarodowej wspólnoty osób związanych z metodą Ruchu Rozwijającego- jest szczególnie ważna dla upowszechniania spuścizny pedagogicznej w momencie, gdy zabrakło wśród nas jej Autorki. Fundacja im. Weroniki Sherborne (The Sherborne Movement Fund), założona przez jej córkę Sarah Sherborne i uczniów: Cyndi i George’a Hill, zorganizowała 11 maja 1991 r. w Birmingham Dzień Pamięci Weroniki Sherborne. Fundacja ta ma w swoim programie powołanie Centrum Ruchu im. Weroniki Sherborne (Centre Sherborne Movement), gdzie odbywałyby się kursy szkoleniowe, a także wspierano by takie inicjatywy, jak współdziałanie osób pracujących metodą Ruchu Rozwijającego.

2.Metoda Weroniki Sherborne:

Weronika Sherborne w latach 60 opracowała metodę pod nazwą „Ruch Rozwijający”. Korzeni metody należy szukać u R. Labana – twórcy gimnastyki ekspresyjnej, a także w doświadczeniach samej autorki. Celem metody jest wspomaganie prawidłowego rozwoju dziecka i korekcja jego zaburzeń. Stąd ważne miejsce w metodzie zajmuje wielozmysłowa stymulacja psychomotoryczna i społeczna, oparta o ruch, jako czynnik wspomagania.

Cechą charakterystyczną metody jest rozwijanie przez ruch: świadomości własnego ciała i usprawniania ruchowego, świadomości przestrzeni i działania w niej oraz dzielenia przestrzeni z innymi ludźmi i nawiązywania z nimi kontaktu.

W metodzie wyróżnia się cztery grupy ćwiczeń:

1) ćwiczenia prowadzące do poznania własnego ciała

Poznanie własnego ciała oraz umiejętność kontrolowania go jest podstawową potrzebą każdego człowieka. W rozwoju wiedzy o własnym ciele możemy wyróżnić kolejne etapy: wyczuwanie własnego ciała, nazywanie części ciała, utrwalanie wiedzy o naszym ciele. Na tej podstawie wykształca się świadoma kontrola ciała i jego ruchów. Stopy, kolana, uda, nogi to części ciała, których poznanie i opanowanie powinno nastąpić jak najwcześniej. Są one szczególnie ważne ze względu na rolę jaką pełnią. Kontrola ich jest niezbędna do utrzymania pełnej równowagi ciała. Ćwiczenia prowadzące do poznania własnego ciała to ćwiczenia polegające na tzw. „wyczuwaniu”. Możemy wymienić tutaj ćwiczenia na: wyczuwanie brzucha, pleców, pośladków, wyczuwanie rąk i nóg, wyczuwanie twarzy, wyczuwanie całego ciała.

2) ćwiczenia pomagające zdobyć pewność siebie i poczucie bezpieczeństwa w otoczeniu

Są to ćwiczenia ściśle związane z poprzednią grupą. Należy znać siebie, mieć pewność działania, aby nawiązywać kontakty z innymi osobami. Ćwiczenia te umożliwiają poznanie otoczenia, dzięki czemu dziecko może czuć się swobodnie i nie obawiać się go. Wykonywane są wyłącznie na podłodze. Mogą być przeprowadzane indywidualne, w parach lub w grupie.

3) ćwiczenia ułatwiające nawiązanie kontaktu i współpracy z partnerami grupy

Polegają na zdobywaniu i wymianie wspólnych doświadczeń podczas sesji ruchowych, ich rezultat zależy od stopnia zaangażowania ćwiczących. W ćwiczeniach tych partner „bierny” jest pod opieką osoby aktywnej. Partnerzy poznają siebie, swoją siłę, wspólnie przeżywają wykonywane zadania. Ćwiczenia te są przede wszystkim dobrą zabawą.

Ćwiczenia ułatwiające nawiązanie kontaktu możemy podzielić na cztery grupy: ćwiczenia w parach, ćwiczenia przeciwko w parach, ćwiczenia razem w parach, ćwiczenia razem w grupie.

4) ćwiczenia twórcze

Ćwiczenia twórcze pozwalają nawiązać i pogłębić stosunki międzyludzkie, poznać sytuacje, których ćwiczący mógłby nie doświadczyć w innych warunkach. W trakcie zajęć każde dziecko może być twórcą w stopniu, w jakim sobie życzy. Szczególnym rodzajem ćwiczeń twórczych godnych polecenia w pracy z małymi dziećmi są ćwiczenia przy muzyce w formie tańca.

Metoda W. Sherborne zalecana jest dzieciom o zaburzonym schemacie ciała. W proponowanych ćwiczeniach dochodzi do integracji własnego ciała i jego poznania (ważne tu jest wyczucie centralnej części ciała to jest brzucha i tułowia). Poczucie wzajemnej bliskości ćwiczących partnerów, ułatwia akceptację niedoskonałej cielesności dziecka. Ćwiczenia dają poczucie bezpieczeństwa oraz zaufania do siebie i do innych. Wykonywane w grupie, budują więzi grupowe i interpersonalne. Zajęcia metodą W. Sherborne stanowią element doskonałej zabawy. Dając chwile odprężenia, są czynnikiem w rozładowaniu napięć i tym samym obniżają spastyczność.

Metoda ta jest wykorzystywana w Polsce w placówkach oświatowych i służby zdrowia dla dzieci zdrowych i z różnymi zaburzeniami rozwoju: dzieci upośledzonych w rozwoju, dzieci autystycznych, dzieci z wczesnym mózgowym porażeniem dziecięcym, dzieci z zaburzeniami emocjonalnymi i zaburzeniami zachowania, dzieci głuchych i niewidomych, dzieci z domów dziecka.

3.ORGANIZACJA ĆWICZEŃ I GRUP ZAJĘCIOWYCH TĄ METODĄ:

Projektując zajęcia metodą Weroniki Sherborne, warto pamiętać, że mają one pomóc dziecku w poznaniu siebie, w zdobyciu do siebie zaufania, w poznaniu innych i nauczeniu się ufania im, a dalej – poprzez nabywanie pewności siebie i wiary we własne możliwości – w nauczeniu się aktywnego i twórczego życia. Chcemy w tym dziecku pomóc, mając do dyspozycji przede wszystkim ruch i możliwość bliskiego, fizycznego kontaktu z drugim człowiekiem. Jeżeli naprawdę będziemy rozumieć cel tych zajęć, to ich forma i propozycje różnych ćwiczeń będą się nam nasuwały same. Będzie się to działo w sposób naturalny, tak jak naturalnie i spontanicznie robią to małe dzieci w kontaktach ze swoimi rodzicami, tuląc się do nich, gdy czują się zagrożone, lub podskakując z radości, gdy się cieszą. Zarówno projektując, jak i prowadząc zajęcia, należy pamiętać o obowiązujących zasadach, którymi powinna kierować się osoba prowadząca.

Efektywność zajęć prowadzonych metodą Weroniki Sherborne można sprawdzić specjalnie opracowaną skalą, mającą umożliwić w miarę obiektywne spojrzenie na możliwości modyfikowania zachowań czy postaw. Skalą taką nie da się jednak zmierzyć tych uczuć, przeżyć, nastrojów, które mogą być istotne i które niejednokrotnie są też głównymi „korzyściami”, jakie człowiek w tego rodzaju zajęciach osiąga dla siebie, a o których nie zawsze może, czy chce mówić. Szczególnie trudno jest uzyskać takie informacje od dziecka, które jeszcze nie potrafi być świadomym czy nazywać tego, co się w nim dzieje. Każdy człowiek może służyć drugiemu pomocą, wsparciem, jeśli pozwoli sobie na korzystanie ze swoich własnych „pokładów” uczuć, otworzy się naprawdę na drugiego człowieka, będzie po prostu i prawdziwie sobą. Nie jest to odkrycie, ale stara prawda o terapii. To, co najbardziej może pomóc drugiemu człowiekowi, jest w nas. Metoda Weroniki Sherborne pozwala to dokładnie zobaczyć i „odkryć”.

Pracując z dziećmi w wieku przedszkolnym często poszukuje się ciekawych metod pracy. Jedną z nich jest metoda ruchu rozwijającego Weroniki Sherborne. Stosowanie tej metody przynosi korzyści dla dzieci. Nie tylko wspomaga rozwój, ale również wyrównuje opóźnienia w sferze emocjonalnej i społecznej. Uczy współdziałania z partnerem, pozytywnego wykorzystania nagromadzonej energii, wykorzystania siły, koncentrowania się na wykonywanym zadaniu. Wyzwala wśród uczestników wiele radości, śmiechu. Jest metodą uniwersalną. Zdaniem autorki metody: „wszystkie dzieci mają dwie podstawowe potrzeby: pragną czuć się dobrze we własnym ciele (jak w domu), czyli umieć w pełni nad nim zapanować, po drugie odczuwają potrzebę nawiązywania kontaktów z innymi. Zaspokojenie tych potrzeb- dobry kontakt z samym sobą i z innymi ludźmi jest możliwy dzięki dobremu nauczaniu ruchu”. Ponadto Ruch Rozwijający pozwala na osiąganie zamierzonych efektów poprzez eliminowanie czynników stresujących typu: nakaz, przymus, strach, obawa.

Ćwiczenia tą metodą można stosować z powodzeniem zarówno w grupie 3 latków 5 –latków , jak i w grupie 6-latków. Wykorzystanie tej metody zależy od naszej inicjatywy i zapotrzebowania w danej grupie.
Zaletą tych zajęć jest, to, że nie potrzebujemy właściwie żadnych pomocy, a jedynie dużo wolnej przestrzeni, odpowiednie podłoże i świeże powietrze. Dzięki tym ćwiczeniom, dzieci uczą się poznawać przestrzeń i zachowywać w niej, czują się swobodnie i nie obawiają się otoczenia. Stają się mniej zahamowane i bardziej otwarte na sytuacje problemowe.

W WIELKIM SKRÓCIE… :

Zasadą pierwszą ogólną w ćwiczeniach W. Sherborne jest dobrowolność uczestnictwa.

– Prowadzący nawiązuje kontakt z każdym dzieckiem

– Prowadzący bierze udział w każdym ćwiczeniu

– Oszczędność ruchów (mówić ciałem)

– Nie ma rywalizacji i współzawodnictwa

– Każdy może osiągnąć sukces.

Charakterystyczne dla metody W. Sherborne są następujące zasady:

– ćwiczenia muszą być radosną zabawą dla dziecka

– początek zajęć, to ćwiczenia, które dają poczucie bezpieczeństwa i oparcia

– koniec zajęć zawsze ćwiczenia relaksacyjne

– uczenie używania siły i delikatności

– na przemienność ćwiczenia dynamiczne i relaksacyjne

– na przemienność roli dziecka (uległa, dominująca) uczciwość w użyciu siły

– utrzymywanie z dzieckiem kontaktu wzrokowego

– stymulacja aktywności dziecka (większość ćwiczeń na poziomie podłogi)

– stopniowe rozszerzanie kręgów doświadczeń społecznych.

Kategorie ruchu w metodzie Ruchu Rozwijającego :

-ruch prowadzący do poznania własnego ciała

-ruch kształtujący związek jednostki z otoczeniem fizycznym –ruch wiodący do wytworzenia się związku z drugim człowiekiem

-ruch prowadzący do współdziałania w grupie

-ruch kreatywny

W czasie trwania zajęć osoby prowadzące obowiązuje:

– poczucie humoru

– stosowanie pochwał

– bez oceny i krytyki

– stopniowanie trudności

– bazowanie na mocnych stronach dziecka

– spontaniczność

– zawsze podejmowanie prób nawiązania kontaktu z dzieckiem.

4. Przykładowe scenariusze zajęć dla dzieci w wieku przedszkolnym z uwzględnieniem Metody Weroniki Sherborne:

Scenariusz zajęć dla dzieci 3-letnich:

Temat: Zestaw zabaw ruchowych wg metody W. Sherborne.

Cele szczegółowe: dziecko potrafi: nawiązać kontakt z drugim dzieckiem, dzielić przestrzeń z innymi, współpracować z partnerem, ćwiczyć w pogodnym, wesołym nastroju.

Grupa wiekowa: dzieci 3 –letnie.

Miejsce prowadzenia ćwiczeń: klasa

Metody: metoda Ruchu Rozwijającego Weroniki Sherborne.

Formy: z całą grupą, z partnerem, indywidualnie,

Środki dydaktyczne: magnetofon

Przebieg zajęcia:

1. Powitanie uczestników spotkania. Dzieci stoją w kole i śpiewają: Wszyscy są, witam was. Zaczynamy, to już czas. Jestem ja, jesteś ty. Raz, dwa, trzy.

2. Dzieci dotykają się różnymi częściami ciała, najpierw wg propozycji nauczyciela, potem wg pomysłów własnych. Ćwiczeniom towarzyszy muzyka.

3. Partnerzy siadają tyłem do siebie. „Poznają” wzajemnie swoje plecy. Następnie odpychają się plecami na przemian- raz jedna, raz druga osoba.

4. Huśtawka. Partnerzy, trzymając się za ręce, wykonują przysiad. Raz kuca jedna, raz druga osoba.

5. Masaż. Dziecko leży na podłodze, drugie masuje jego plecy wg poleceń: – masujemy plecy całą dłoni – przebiegło stado koni- dotykamy piąstkami. Po chwili następuje zmiana ról.

6. Relaks przy muzyce. W rytm „tańczą” poszczególne części ciała: najpierw ręce, potem nogi, głowa, ramiona, biodra i wreszcie całe ciało.

Uwaga: Zachęcamy dzieci do zabaw, nie zmuszamy.

Scenariusz zajęć prowadzonych metodą Weroniki Sherborne dla dzieci 5-6-letnich:

Temat: Zestaw ćwiczeń prowadzonych metodą Ruchu Rozwijającego.

Cel: wspomaganie rozwoju dziecka poprzez ruch oraz kontakt emocjonalny i fizyczny, nawiązanie kontaktu wzrokowego pomiędzy partnerami, zachęcanie do wspólnej zabawy.

Cele szczegółowe: dziecko potrafi dzielić przestrzeń z innymi dziećmi i nawiązać z nimi kontakt, potrafi współpracować z partnerem, umie ćwiczyć w pogodnym, wesołym nastroju, potrafi wykorzystać pozytywnie emocje i nadmiar energii.

Metody: metoda Ruchu Rozwijającego Weroniki Sherborne; elementy metody Denissona; masażyki.

Grupa wiekowa: dzieci5- 6-letnie.

Miejsce ćwiczeń: sala gimnastyczna.

Pomoce: kolorowe chusteczki, magnetofon, kaseta z muzyką relaksacyjną

Przebieg zajęć:

I. Powitanie grupy piosenką: Podaj rękę partnerowi, potem podaj drugą .Zrób obrót dokoła, gdy muzyka brzmi. Stań na baczność, tupnij nogą i dokoła zakręć głową .Klaśnij w ręce i w kolana, gdy muzyka brzmi.

II. Ćwiczenia świadomości ciała i przestrzeni.

1. Powitanie częściami ciała: – dz. witają się brzuszkami ( dz. mówią sobie „ Dzień dobry”), – witają się plecami, – pośladkami, biodrami, barkami, łokciami, kolanami, nosami i według pomysłów dzieci.

2. Ruchy naprzemienne: dzieci leżą na plecach, kolana zgięte, łokcie zgięte. Należy prawym łokciem dotknąć lewego kolana, następnie lewym łokciem dotknąć prawego kolana, powtarzamy kilka razy. To samo ćwiczenie w pozycji stojącej.

3. Dzieci siedzą w kole i wykonują śmieszne miny.

4. Relaks przy muzyce: W rytm „tańczą” poszczególne części ciała Najpierw wykorzystaniem kolorowych chustek. Najpierw ręce, potem nogi, głowa, ramiona, biodra i wreszcie całe ciało.

III. Relacje „Z”.

1. „Mostek” jedno dziecko robi mostek, a drugie obchodzie je na czworakach, przechodzi pod, nad, dookoła, na koniec omija wykonując „leniwą ósemkę”. Powtarza kilka razy, zmiana ról.

2. Wspólnie wykonują tunel, jedno z dzieci przechodzi w tunelu. Pozostałe czekają na swoją kolej.

3. Ciągnięcie za kostki partnera leżącego na plecach. Zmiana ról.

4. Relaks. Wykonanie masażu do wiersza „List do cioci Halinki” według M. Bogdanowicz. Dzieci siedzą w kole i wspólnie na swoich plecach wykonują masaż.

IV. Relacje „Przeciwko”.

1. Dzieci siadają plecami do siebie i najpierw jedno odpycha drugie, potem następuje zmiana, po czym pojawia się próba sił, kto kogo przepchnie (plecy –w plecy) – odpychają się wzajemnie. ( ćwiczenie to wyzwala wiele radości, śmiechu).

2. Odklejanie od podłogi. Jedno dziecko z pary naśladuje smarowanie klejem rąk i nóg, a potem stara się przykleić mocno do podłogi. Drugie zaś stara się oderwać od podłogi najpierw ręce, potem nogi. Zmiana ról. (to ćwiczenie pozwala na zużycie ogromnej ilości nagromadzonej energii i siły).

3. Relaks . Kołyska. – dzieci słuchają fragmentu ulubionej kołysanki. ( niektóre zamykają oczy, czują się bezpieczne, wyciszają się).

V. Relacje „Razem”.

1. Rozeta- Dzieci dobierają się po czworo, wszystkie czwórki leżą na plecach tworzą koła: – jednocześnie podnoszą się i opadają, – podnosi się tylko dwoje dzieci, dwoje leży na plecach, i zmiana, – wszystkie razem podnoszą nogi w górę i starają się je połączyć piętami, palcami… według pomysłów dzieci.

2. Relaks. Czwórki siadają w kole plecami do siebie, wspólnie wykonują rysunki na plecach: – masują plecy, rysują figury, litery podane przez n, potem przez dzieci

VI. Pożegnanie grupy „Iskierką”.

5. SCENARIUSZ ZAJĘĆ PROWADZONYCH METODĄ WERONIKI SHERBORNE Z RODZICAMI:

Wspólne zabawy i ćwiczenia dzieci z rodzicami przeprowadzone metodą ruchu rozwijającego W. Sherborne z elementami muzykoterapii i relaksacji .

Jak bije twoje serce – dziecko w parze z rodzicem . Dziecko kładzie się na plecach , rodzic przykłada ucho do jego serca i słucha bicia . Rytm serca można wyklaskać . Potem zmiana ról .

Patrz i słuchaj – rodzic z dzieckiem trzymają się za ręce i biegają po sali w rytm muzyki . W przerwie w muzyce prowadzący podaje hasło np. drewno , metal , plastik . Pary szybko odnajdują przedmiot wykonany z takiego materiału i dotykają go . Kiedy usłyszą znowu dźwięki muzyki mogą biegać .

Ćwiczenia w parach ( partner aktywny i partner bierny )

Huśtawka – rodzic chwyta dziecko pod kolanami i podnosi ( dziecko siedzi jak na krzesełku ) . W takiej pozycji huśta je w prawo i w lewo oraz do przodu i do tyłu .

Supełki – dziecko siedzi w siadzie skrzyżnym , rodzic za jego plecami zasłania mu dłońmi oczy . Każde dziecko otrzymuje sznurek z zawiązanymi na nim supełkami . Podczas słuchania cichej , spokojnej muzyki dzieci przesuwają sznurek i palcami próbują wykryć i policzyć supełki . Rodzic sprawdza czy policzyły prawidłowo . Zabawę można powtórzyć kilkakrotnie , wtedy dzieci wymieniają się między sobą sznurkami .

Ćwiczenia przeciwko w parach

Przygniatanie – jeden z partnerów leży na brzuchu , drugi przygniata go swoim ciężarem ( rodzic robi to z wyczuciem swojego ciężaru ) . Osoba leżąca stara się uwolnić . Zmiana ról .

Przepychanie – dziecko z rodzicem siadają naprzeciwko siebie i przepychają się stopami . Następnie wstają i starają się przepychać dłońmi . Kilkakrotne zmiany .

Ćwiczenia razem w parach ( obydwoje partnerzy aktywni )

Waga – rodzic i dziecko stoją naprzeciw siebie i chwytają się za ręce . Wykonują na przemian przysiady .

Dmuchamy – każda para otrzymuje małe piórko lub niewielki kawałek waty . Wspólnie dmuchają , aby utrzymały się one w powietrzu . Następnie odkładają je i dmuchają na wyobrażony sobie puszek .

Ćwiczenia w grupie

Kilku rodziców kładzie się obok siebie na brzuchu . Reszta czuwa nad bezpieczeństwem podczas zabawy . Dzieci kolejno pełzają na brzuchu po leżących partnerach .

Usypiamy misia – relaks przy muzyce ( Aria na strunie G J. S. Bacha ) . Podczas słuchania muzyki prowadzący spokojnym głosem opowiada jak zasypia miś , jak zasypiają wszystkie jego części ciała (oczy, głowa, ręce, nogi), jak mięśnie rozluźniają się .

Wzajemne podziękowania za wspólną zabawę, przytulanie się, zabawa zainicjowana przez rodziców lub dzieci .

Korzyści płynące ze stosowania metody Weroniki Sherborne:

– Daje pozytywne odczucie w kontakcie z innym człowiekiem,

– Wyzwala swobodę zachowań i naturalność,

– Daje możliwość zaspokojenia własnych potrzeb,

– Daje pewność siebie,

– Daje możliwość poczucia się w innej roli niż na co dzień,

– Zbliża do siebie uczestników zajęć,

– Daje radość z działania w grupie,

– Przyjemność dawania innym radości,

– Daje okazję do wspomnień, przypomnienia sobie zdarzeń z dzieciństwa,

– Daje okazję do bliskiego kontaktu fizycznego bez uruchamiania sfery seksualnej,

– Daje poczucie partnerstwa.

Zajęcia prowadzone tą metodą możemy prowadzić w przedszkolu, jako 30 minutowe ćwiczenia ruchowe, czy przerywniki w trakcie innych zajęć. Wykorzystanie tej metody zależy od naszej inicjatywy i zapotrzebowania w danej grupie. Z dużym powodzeniem możemy stosować tą metodę w pedagogizacji rodziców – zamiast tradycyjnych zajęć otwartych można zaproponować rodzicom wspólne z dziećmi zabawy ruchowe.

VI. PRZYKŁADOWE PROPOZYCJE ĆWICZEŃ I ZABAW OPARCIU O LITERATURĘ – Marta Bogdanowicz, Dariusz Okrzesik Opis i planowanie zajęć według Metody Ruchu Rozwijającego Weroniki Sherborne, Wydawnictwo Harmonia, Gdańsk, 2005

ĆWICZENIA KSZTAŁTUJĄCE ŚWIADOMOŚĆ OSOBY

ĆWICZENIA ROZWIJAJĄCE ŚWIADOMOŚĆ OSOBY:

POWITANIE PALUSZKAMI (I)

Wszyscy siedzą w kole (dzieci na przemian z dorosłymi). Pochylając się do środka koła, wszyscy witają się ze sobą paluszkami rąk i całymi dłońmi.

POWITANIE PALUSZKAMI (II) – POWITANIE STOPAMI

Cała grupa siedzi w kole (dzieci na przemian z dorosłymi), trzymając się za ręce; wszyscy witają się ze sobą paluszkami stóp.

ISKIERKA (I)

Cala grupa siedzi w kole (dzieci na przemian z dorosłymi), trzymając się za ręce; prowadzący zajęcia ściska dłoń siedzącego przy nim dziecka, które z kolei drugą ręką ściska dłoń swego sąsiada. Gest ten w analogiczny sposób przekazywany jest dalej, aż uścisk „iskierka” – przechodząc przez cały krąg uczestników –wróci do osoby, która go zainicjowała. Należy dobrze wytłumaczyć dzieciom, na czym polega i jaki jest cel tego ćwiczenia. Prowadzący zajęcia powinien też zwrócić uwagę uczestnikom (zwłaszcza chłopcom), aby nie ściskali dłoni zbyt mocno.

SKIERKA (III) – MEKSYKAŃSKA FALA

Cała grupa siedzi w kole (dzieci na przemian z dorosłymi), trzymając się za ręce; prowadzący zajęcia „puszcza iskierkę” na zasadzie tzw. meksykańskiej fali, czyli przez ściśnięcie i jednoczesne uniesienie dłoni sąsiada. Ten z kolei przekazuje uścisk dalej, unosząc do góry dłoń osoby siedzącej obok.

ĆWICZENIA KSZTAŁTUJĄCE ŚWIADOMOŚĆ SCHEMATU CIAŁA

MOJE –TWOJE (II) – LUSTRO

Dorosły siedzi w rozkroku na podłodze, zwrócony przodem do siedzącego naprzeciw dziecka; dziecko siedzi przed dorosłym, pomiędzy jego nogami ; partnerzy (na przemian) robią do siebie różne miny i naśladują się nawzajem, wykonując polecenia, np. „Zrób groźną min”, „zrób wielkie oczy„ „ dotknij językiem brody / nosa”, „zwiń język w trąbkę”.

PRAWIDŁOWE ODDYCHANIE W POZYCJI LEŻĄCEJ

Dorosły leży na podłodze obok dziecka, trzymając ręce na brzuchu;

Dziecko leży tuz obok dorosłego partnera i tak jak on trzyma ręce na brzuchu. Leżący nabierają powietrza, po czym długo wypuszczają je ustami (np. sycząc). Ćwiczenie można modyfikować, proponując np.. nabieranie powietrza nosem, napełnianie brzucha powietrzem (robiąc z niego „balonik”), wypuszczanie powietrza nosem.

KONCERT (I)

Dorosły leży na brzuchu na podłodze naprzeciwko dziecka, z dłońmi wyciągniętymi przed siebie. Dziecko leży na brzuchu na podłodze, przykładając do niej ucho.

W ćwiczeniu tym wprowadza się swoistą fabułę:

¾ drobny deszczyk (ciche stukanie palcami o podłogę)

¾ duży deszcz (silne stukanie palcami),

¾ deszcz zacina (uderzanie krawędziami dłoni),

¾ grad wielkości kurzego jaja (uderzanie pięściami)

¾ ulewa (wodzenie dłońmi po podłodze).

ŚWIADOMOŚĆ KOLAN (I)

Wszyscy przyjmują pozycję siedzącą;

Poklepywanie, masowanie, głaskanie kolan, stukanie kolanami o siebie, stukanie łokciami o kolana.

PLAŻOWANIE (I)

Dorośli i dzieci leżą na brzuchach w kręgu tak, aby wszyscy się widzieli;

Machanie nogami (góra-dół), na przemian uginanie i prostowanie nóg w kolanach; podnoszenie i opuszczanie złączonych nóg, „bicie braw stopami” (jedna stopa uderza o drugą).

ĆWICZENIA KSZTAŁTUJĄCE ŚWIADOMOŚĆ PRZESTRZENI

PRZECIĄGANIE SIĘ – JAK NAJSZERZEJ

Dorośli i dzieli leżą na plecach w rozsypce na podłodze, przeciąganie się niczym w łóżku, każdy próbuje zająć jak najwięcej miejsca na podłodze, a potem na sygnał dany przez prowadzącego ćwiczenia – kuli się jak najmocniej, aby zająć jak najmniejszą przestrzeń. Starsze dzieci mogą tez pisać w powietrzu litery i cyfry (stopą lub dłonią).

PRZECHADZKA

Wszyscy znajdują się w pozycji stojącej, dzieci i dorośli poruszają się po sali omijając inne osoby i ewentualne przeszkody: najpierw z otwartymi oczami, następnie z zamkniętymi oczami i rękoma wyciągniętymi przed siebie, na koniec z zamkniętymi oczami i rękoma opuszczonymi wzdłuż tułowia. Po sali należy poruszać się powoli i ostrożnie. Na zakończenie można wymienić się wrażeniami.

WAGONIKI ( I ) – POWITANIE

Dorośli i dzieci siedzą na podłodze (każdy osobno) uczestnicy ćwiczeń jeżdżą (niczym wagoniki) po podłodze, odpychając się nogami i rekami, witają się z osobami, które spotykają po drodze np. przez podanie dłoni, „przybicie piątki”, trafienie stopą w stopę).

ZA GŁOSEM

Dorosły stoi obok siedzącego na podłodze dziecka. Dziecko siedzi na podłodze z zamkniętymi oczami w lekkim rozkroku (z nogami ugiętymi w kolanach). Dorosły chodzi dookoła dziecka, szepcząc jego imię. Dziecko zaś porusza się po podłodze w siadzie (albo na czworakach), podążając za głosem dorosłego.

ĆWICZENIA OPARTE NA RELACJI „Z” (RELACJI OPIEKUŃCZEJ)

ROLOWANIE PO PODŁODZE

Dorosły klęczy na podłodze przy leżącym obok dziecku. Dziecko leży na plecach na podłodze; dorosły stara się lekko i powoli obrócić (przetoczyć) dziecko na brzuch. Podczas wykonywania tej czynności na chwilę zatrzymuje dziecko na boku, przez moment kołysze je w tej pozycji i przetacza dalej. Ćwiczenie jest kontynuowane po zamianie ról.

HUŚTAWKA (I)

Co najmniej dwie dorosłe osoby stoją obok leżącego dziecka; dziecko leży na plecach na podłodze; jeden dorosły trzyma dziecko za ręce, a drugi za nogi i w ten sposób lekko unoszą dziecko nad podłogę oraz kołyszą je na boki.

PLECAK

Dorosły w pozycji stojącej trzyma dziecko na plecach lub na brzuchu (jak plecak) albo na ramionach („na barana”). Dziecko obejmuje dorosłego rękoma i nogami. Dorosły spaceruje z „plecakiem” po sali, podtrzymując go dwoma rękoma (trzyma dłonie pod biodrami dziecka).

KOSZYCZEK

Dwoje dorosłych staje przodem do siebie i splata ręce tworząc tzw. „koszyczek” ; dziecko siada na splecionych dłoniach dorosłych, rękoma chwyta ich za szyje; dorośli spacerują z dzieckiem po sali, lekko je kołysząc.

ĆWICZENIA ROZWIJĄJĄCE RELACJĘ „PRZECIWKO” (RELACJĘ MOCY I ENERGII)

Są to głównie ćwiczenia określane jako „siłowe”, bo są wykonywane z użyciem siły, służące uświadomieniu sobie własnej sprawności fizycznej i mocy.

SPYCHACZ (I)

Dorosły siedzi w rozkroku na podłodze ; dziecko siedzi w rozkroku na podłodze, odwrócone plecami do dorosłego; dorosły przesuwa (przepycha) dziecko do przodu po podłodze, odpychając się nogami i rękoma od podłoża . Potem następuje zmiana ról; dziecko, odpychając się od podłogi, próbuje przesunąć partnera. Dorosły ustępuje wówczas, gdy poczucie, że dziecko użyło do tego ćwiczenia całej swojej siły.

ODKLEJANIE

Dorosły klęczy obok leżącego na podłodze dziecka; dziecko leży na plecach na podłodze, całym ciałem przywiera („przykleja się”) do podłoża; dorosły próbuje podnieść („odkleić” od podłogi) kolejne części ciała dziecka. Potem następuje zamiana ról. To samo ćwiczenie można wykonać z dzieckiem które leży na brzuchu. Należy zachować szczególną ostrożność przy unoszeniu głowy partnera.

SKAŁA

Dorosły przyklęka, dość stabilnie opierając się dłońmi na podłożu; dziecko stoi lub klęczy obok partnera; dziecko próbuje przesunąć, poruszyć dorosłego („skałę”), za każdym razem z innej strony. Potem następuje zamiana ról. W przypadku zapierającego się dziecka należy z wyczuciem sprawdzić, ile siły włożyło ono w utrzymanie swojej pozycji.

TWIERDZA (I)

Grupa dorosłych stoi w zwartym kręgu, trzymając się pod ręce – tworzą „twierdzę”; kilkoro dzieci siedzi wewnątrz „twierdzy”; na sygnał dany przez prowadzącego dzieci próbują przedostać się do środka kręgu – „twierdzy”.

KULA U NOGI

Dorosły siedzi w lekkim rozkroku; dziecko siada przy nodze partnera, obejmuje ją rękoma i nogami, mocno się jej trzyma; dorosły próbuje poruszać się po sali z dzieckiem „u nogi”.

ĆWICZENIA OPARTE NA RELACJI „RAZEM” (RELACJI PARTNERSKIEJ)

Relacja „razem”, określana jako relacja partnerska – mająca na celu rozwijanie wzajemnych kontaktów i współpracy w grupie.

ROWEREK

Dorosły leży na plecach na podłodze z nogami uniesionymi w górę i ugiętymi w kolanach; dziecko leży tak jak jego partner, stopy opiera o stopy dorosłego; dorosły razem z dzieckiem wykonuje nogami tzw. rowerek (ruchy koliste na zewnątrz i do wewnątrz).

TUNEL

Kilku dorosłych (lub grupa dzieci) tworzy „tunel”, klęcząc obok siebie (bark w bark, biodro w biodro) i podpierając się rękoma; dzieci (jedno za drugim) oczekują przy „wejściu do tunelu”;

dzieci przechodzą na czworakach lub przeczołgują się pod klęczącymi dorosłymi na druga stronę „tunelu”.

LUSTRO

Dorosły siedzi na podłodze w lekkim rozkroku, zwrócony przodem do dziecka; dziecko siedzi naprzeciw dorosłego, zwrócone do niego przodem; dorosły „rysuje” ręką (rękoma) w powietrzu różne figury (np. koło, kwadrat) lub naśladuje pewne czynności (np. jazdą samochodem, czytanie książki), dziecko zaś stara się jak najdokładniej naśladować ruchy dorosłego (lustrzane odbicie). Potem następuje zamiana ról.MASARZ GRUPOWY

Kilkoro dorosłych i dzieci klęczy wokół leżącego dziecka. Dziecko lub dorosły leży na brzuchu na podłodze (na kocu lub materacu), z rękoma wyciągniętymi wzdłuż tułowia; grupa (jednocześnie) wykonuje polecenia prowadzącego :

„rozgrzewamy dłonie” – wszyscy zacierają dłonie
„pada drobny deszczyk” – wszyscy lekko opukują paluszkami plecy, pośladki i nogi leżącego,
„deszcz lekko zacina” – lekko uderzają kantami dłoni,
„pada grad” – lekko (!) uderzają leżącego pięściami,
„pada śnieg” – całymi dłońmi z rozsuniętymi palcami opukują leżącego;
„wycieramy leżącego ręcznikiem” – kilkakrotnie wszyscy przesuwają dłonie po osobie leżącej (od głowy do stóp) i „otrzepują” ręce w powietrzu,
„przykrywamy leżącego kocykiem” – wszyscy kładą dłonie na osobie leżącej „przykrywając” nimi jak największą powierzchnię jej ciała,
„odkrywamy leżącego” – wszyscy unoszą dłonie do góry, lekko rozluźniając je.

Uwaga: przed wykonaniem tego ćwiczenia należy poprosić osobę leżącą o przyzwolenie na opukiwanie jej stóp, dłoni…

Do zajęć prowadzonych MDR możemy włączać także zabawy o charakterze podobnym do Metody Sherborne, czyli takie, które ukierunkowane są na nawiązywanie kontaktów, rozwijanie relacji interpersonalnych i komunikacji społecznej oraz na kształtowanie umiejętności współdziałania w parach, a także w małej i dużej grupie . Pożądane są tu zabawy o atrakcyjnej formie, angażujące emocjonalnie, wywołujące śmiech dzieci, bazujące na spontanicznej ich aktywności i pobudzające do działań kreatywnych. Kryteria te spełniają, na przykład, coraz bardziej popularne zabawy z chustą upowszechnione przez Polskie Stowarzyszenie Pedagogów i Animatorów KLANZA z Lublina.

PROPOZYCJE ZABAW Z REKWIZYTEM

ZABAWY Z KOCEM

NALEŚNIKI

Dorosły stoi obok leżącego na kocu dziecka; dziecko leży na kocu (przy jednym z jego końców) ; dorosły zawija dziecko w koc (tak, jak zawija się naleśniki), nie zawijając jego głowy, a potem, trzymając za wolną krawędź koca – „naleśnika”, rozwija je. Przy zawijaniu naleśnika” wygodniej jest, gdy dziecko może też spróbować rozwinąć się samodzielnie.

ZABAWY Z CHUSTĄ

KOLOROWE IMIĘ

Wszyscy siedzą na kolorowych pasach chusty ; prowadzący zajęcia wymienia (nazywa) jeden kolor, a dzieci siedzące na polach w tym kolorze podają swoje imię.

KOPUŁA

Wszyscy stojąc w kręgu, trzymają chustę za uchwyty ; grupa, trzymając chustę, unosi ją wysoko (ponad głowy), a następnie puszcza na dół.

Uczestnicy zajęć (jednocześnie) podnoszą „spadochron” wysoko, a kiedy chusta jest najwyżej, ćwiczący starają się pod nią przebiec i złapać za jej brzeg po przeciwnej stronie.

RÓŻA

Wszyscy stoją, trzymając chustę za uchwyty; jedno z dzieci siada pośrodku chusty; uczestnicy zajęć, idąc wolno w jednym kierunku (nie naprężając chusty), owijają nią – aż do ramion – siedzące dziecko – „pąk róży” . Na dany znak przez prowadzącego uczestnicy zabawy energicznie, lecz z wyczuciem ciągną chustę w jedną stronę (w górę i do siebie); chusta – „kwiat” rozwija się , odsłaniając dziecko ukryte „w pąku”.

Uwaga: podczas zabawy dorośli powinni zachować dużą ostrożność (nie można owijać dziecka powyżej ramion).